3 เรื่องที่ต้องดูในผล Semen Analysis

1. จำนวนอสุจิ (Sperm Concentration / Sperm Count)

วัดว่าในน้ำอสุจิ 1 มิลลิลิตร มีอสุจิกี่ล้านตัว เกณฑ์ปกติตาม WHO 2021 อยู่ที่ 16 ล้านตัวต่อมิลลิลิตรขึ้นไป หรือจำนวนอสุจิทั้งหมดในน้ำอสุจิ 1 ครั้ง อยู่ที่ 39 ล้านตัวขึ้นไป ถ้าต่ำกว่าเกณฑ์เรียกว่า Oligospermia (ภาวะอสุจิน้อย) และถ้าไม่พบอสุจิเลยในน้ำอสุจิเรียกว่า Azoospermia (ภาวะไม่มีอสุจิ) ซึ่งยังมีทางออกหลายแบบขึ้นอยู่กับสาเหตุ

2. การเคลื่อนไหว (Motility)

วัดว่าอสุจิว่ายได้ดีแค่ไหน แบ่งเป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่Progressive Motility คืออสุจิที่ว่ายไปข้างหน้าได้ นี่คือค่าที่สำคัญที่สุด เพราะอสุจิต้องว่ายไปถึงไข่ได้จึงจะปฏิสนธิสำเร็จ เกณฑ์ปกติตาม WHO 2021 อยู่ที่ 30% ขึ้นไป Total Motility คือทั้งที่ว่ายไปข้างหน้าและวนเวียนอยู่กับที่ เกณฑ์ปกติตาม WHO 2021 อยู่ที่ 42% ขึ้นไป ถ้า Motility ต่ำกว่าเกณฑ์เรียกว่า Asthenozoospermia (ภาวะอสุจิเคลื่อนไหวต่ำ) ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อโอกาสที่อสุจิจะไปถึงไข่ได้เอง

3. รูปร่างอสุจิ (Morphology)

วัดว่าอสุจิมีรูปร่างปกติกี่เปอร์เซ็นต์ โดยนักวิทยาศาสตร์จะดูภายใต้กล้องจุลทรรศน์กำลังขยายสูง ประเมินทั้งหัว ลำตัวกลาง และหาง ส่วนเกณฑ์ปกติตาม WHO 2021 / Kruger strict criteria อยู่ที่ 4% ขึ้นไป ในความเป็นจริง 4% ก็ถือว่าปกติแล้ว ความจริงคือร่างกายผลิตอสุจิรูปร่างไม่สมบูรณ์ออกมาจำนวนมากเป็นเรื่องปกติ กระบวนการคัดเลือกในระบบสืบพันธุ์ของฝ่ายหญิงจะช่วยคัดเลือกตัวที่ดีที่สุดไว้อีกชั้นหนึ่ง แต่ถ้าต่ำกว่า 4% เรียกว่า Teratozoospermia (ภาวะอสุจิรูปร่างผิดปกติ)