ทำ IVF มาหลายรอบแล้วแต่ตัวอ่อนไม่ฝังตัว หรือฝังตัวแล้วแต่แท้งซ้ำ หลายคู่เริ่มสงสัยว่าปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่มดลูกหรือฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของโครโมโซมในตัวอ่อน ซึ่งเป็นสิ่งที่มองไม่เห็นจากรูปร่างภายนอกของตัวอ่อนในห้องแล็บ

PGT จึงเป็นหนึ่งในการตรวจที่แพทย์เฉพาะทางอาจแนะนำก่อนย้ายตัวอ่อนในบางเคส โดยเฉพาะกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุฝ่ายหญิงมากขึ้น มีประวัติแท้งซ้ำ ทำ IVF หลายรอบไม่สำเร็จ หรือมีโรคทางพันธุกรรมในครอบครัว การเข้าใจว่า PGT ตรวจอะไร ตรวจเพื่อใคร และมีข้อจำกัดอย่างไร จะช่วยให้ตัดสินใจก่อนทำ IVF ได้รอบคอบขึ้น

PGT คืออะไร

PGT ย่อมาจาก Preimplantation Genetic Testing หรือการตรวจพันธุกรรมของตัวอ่อนก่อนย้ายกลับเข้าโพรงมดลูก เป็นการนำเซลล์บางส่วนจากตัวอ่อนไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพื่อดูข้อมูลด้านโครโมโซมหรือยีนตามชนิดของการตรวจ

โดยทั่วไป PGT จะทำกับตัวอ่อนที่เลี้ยงถึงระยะบลาสโตซิสต์ หรือประมาณวันที่ 5–6 หลังปฏิสนธิ นักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อนจะเก็บเซลล์บางส่วนจากชั้นนอกของตัวอ่อน แล้วส่งตรวจทางพันธุกรรม ก่อนนำผลกลับมาประเมินร่วมกับแผนการย้ายตัวอ่อน

ข้อมูลจาก PGT ช่วยให้เห็นสิ่งที่การดูรูปร่างตัวอ่อนเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ เช่น จำนวนโครโมโซมของตัวอ่อน หรือยีนโรคเฉพาะที่ทราบล่วงหน้าในครอบครัว แต่ผลตรวจนี้ยังต้องอ่านร่วมกับอายุ ประวัติการรักษา คุณภาพตัวอ่อน และข้อมูลของทั้งคู่ แพทย์เฉพาะทางจึงพิจารณาเป็นรายเคสว่าเหมาะกับการตรวจชนิดใด และผลตรวจจะช่วยวางแผนก่อนย้ายตัวอ่อนได้แค่ไหน

ประเด็นเปรียบเทียบ	PGT-A	PGT-M
ชื่อเต็ม	Preimplantation Genetic Testing for Aneuploidy	Preimplantation Genetic Testing for Monogenic Disorder
ตรวจระดับไหน	ระดับโครโมโซม	ระดับยีน
ตรวจอะไร	จำนวนโครโมโซมของตัวอ่อนว่ามีการขาดหรือเกินหรือไม่	ยีนโรคเฉพาะที่ทราบล่วงหน้า เช่น ธาลัสซีเมีย หรือโรคยีนเดี่ยวบางชนิด
ใช้กับกรณีไหน	เคสที่ต้องการประเมินความผิดปกติของจำนวนโครโมโซมของตัวอ่อน เช่น อายุฝ่ายหญิงมากขึ้น แท้งซ้ำ หรือทำ IVF หลายรอบไม่สำเร็จ	เคสที่พ่อหรือแม่เป็นพาหะ หรือมีประวัติโรคทางพันธุกรรมในครอบครัว และรู้โรคหรือยีนเป้าหมายที่ต้องตรวจ
ข้อจำกัดของการตรวจ	ดูเฉพาะจำนวนโครโมโซม ไม่ได้ตรวจโรคทางพันธุกรรมทุกชนิด	ต้องมีข้อมูลโรคหรือยีนเป้าหมายก่อน จึงวางแผนตรวจได้ตรงกับความเสี่ยงของครอบครัว

PGT-A และ PGT-M จึงไม่ได้ใช้แทนกัน การเลือกตรวจขึ้นอยู่กับปัจจัยของแต่ละคู่ เช่น อายุ ประวัติการแท้ง ประวัติการทำ IVF เดิม ผลตรวจของตัวอ่อน และประวัติโรคทางพันธุกรรมในครอบครัว

ใครบ้างที่ควรตรวจ PGT ก่อน IVF

• ฝ่ายหญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป ความเสี่ยงที่ตัวอ่อนจะมีโครโมโซมผิดปกติเพิ่มขึ้นตามอายุของไข่ โดยเฉพาะหลังอายุ 35 ปีอัตราความผิดปกตินี้สูงขึ้นอย่างชัดเจน การตรวจ PGT-A ช่วยคัดตัวอ่อนที่มีโอกาสฝังตัวสำเร็จสูงกว่าไปย้าย แทนที่จะเลือกจากรูปร่างภายนอกเพียงอย่างเดียว
• คู่ที่แท้งซ้ำหลายครั้ง โดยเฉพาะแท้งตั้งแต่ไตรมาสแรกมากกว่าสองครั้งขึ้นไป เพราะโครโมโซมผิดปกติในตัวอ่อนเป็นสาเหตุอันดับต้นของการแท้งในช่วงนี้ การตรวจ PGT-A ช่วยลดโอกาสที่จะย้ายตัวอ่อนที่มีความเสี่ยงแท้งซ้ำเข้าไปอีก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวทาง IVF สำหรับเคสเคยแท้งซ้ำที่แพทย์เฉพาะทางวางแผนให้เป็นรายเคส
• คู่ที่เป็นพาหะโรคทางพันธุกรรม เช่น ธาลัสซีเมีย หรือโรคทางพันธุกรรมอื่นที่ทราบแน่ชัดจากการตรวจคัดกรองพาหะก่อนแต่งงานหรือก่อนตั้งครรภ์ กลุ่มนี้ควรตรวจ PGT-M เพื่อเลือกตัวอ่อนที่ไม่มียีนโรคนั้นติดมา ป้องกันการส่งต่อโรคไปยังลูก
• คู่ที่ทำ IVF มาหลายรอบแต่ตัวอ่อนไม่ฝังตัว แม้ตัวอ่อนดูสมบูรณ์ทางกายภาพในห้องแล็บ บางเคสอาจมีความผิดปกติของโครโมโซมที่มองไม่เห็นด้วยกล้องจุลทรรศน์ การตรวจ PGT-A ช่วยให้เห็นสาเหตุที่แท้จริงมากขึ้น
• ฝ่ายชายที่มีปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรม เช่น ภาวะอสุจิน้อยรุนแรงร่วมกับผลตรวจโครโมโซมผิดปกติ ก็อาจอยู่ในกลุ่มที่แพทย์เฉพาะทางแนะนำให้ตรวจ PGT-A ร่วมด้วยเพื่อความมั่นใจก่อนย้ายตัวอ่อน

ขั้นตอนการตรวจ PGT เป็นยังไง

การตรวจ PGT ทำในขั้นตอนเดียวกับกระบวนการ IVF ไม่ต้องนัดแยกหรือเจ็บตัวเพิ่มจากที่ทำอยู่แล้ว แบ่งเป็นลำดับดังนี้

1. เก็บไข่และปฏิสนธิด้วย ICSI หลังเก็บไข่ ตัวอ่อนเกิดจากการปฏิสนธิด้วย ICSI (การฉีดอสุจิเข้าไข่โดยตรง) ซึ่งเป็นขั้นตอนเดียวกับกระบวนการ IVF ปกติทุกอย่าง
2. เลี้ยงตัวอ่อนถึงระยะบลาสโตซิสต์ นักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อนเลี้ยงตัวอ่อนในห้องแล็บต่อเนื่องจนถึงระยะบลาสโตซิสต์ (Blastocyst หรือตัวอ่อนอายุประมาณ 5-6 วันหลังปฏิสนธิ) ซึ่งเป็นระยะที่พร้อมสำหรับการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจ
3. ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ NGS นักวิทยาศาสตร์ตัดชิ้นเนื้อเล็กๆ จากส่วนที่จะเจริญเป็นรก ไม่ใช่ส่วนที่จะเจริญเป็นตัวเด็ก แล้วส่งไปตรวจด้วยเทคนิค NGS (Next-Generation Sequencing หรือการถอดรหัสพันธุกรรมความละเอียดสูง)
4. แช่แข็งตัวอ่อนระหว่างรอผล ตัวอ่อนทั้งหมดถูกแช่แข็งเก็บไว้ก่อนระหว่างรอผลตรวจ ใช้เวลารอประมาณ 1-2 สัปดาห์
5. เลือกตัวอ่อนปกติมาย้ายกลับ เมื่อได้ผลแล้ว แพทย์เฉพาะทางเลือกตัวอ่อนที่ผลตรวจออกมาปกติมาละลายและย้ายเข้าโพรงมดลูกในรอบถัดไป

PGT-A ราคาเท่าไหร่

PGT-A ราคาอยู่ที่ประมาณ 25,000 บาทต่อตัวอ่อน โดยค่าใช้จ่าย PGT คิดแยกต่างหากจากค่า IVF หรือ ICSI พื้นฐาน และคิดเป็นรายตัวอ่อนที่ส่งตรวจ ไม่ใช่เหมารวมทั้งรอบ

รายการ	ราคาโดยประมาณ
ค่าตรวจ PGT-A ต่อตัวอ่อน	25,000 บาท
ค่าย้ายตัวอ่อนแช่แข็ง (FET) หลังได้ผลตรวจ	15,000 บาท
ค่าแช่แข็งตัวอ่อน ต่อตัวอ่อนต่อปี (ระหว่างรอผล)	2,500 บาท

ถ้ามีตัวอ่อนหลายใบและต้องการตรวจทุกใบ ค่าใช้จ่ายจะคูณตามจำนวนตัวอ่อนที่ส่งตรวจ ราคาสุดท้ายจึงขึ้นอยู่กับจำนวนตัวอ่อนที่เก็บได้ในแต่ละรอบและชนิดของ PGT ที่แพทย์เฉพาะทางแนะนำ สำหรับคนที่มีค่า AMH ต่ำ ซึ่งมักได้ไข่และตัวอ่อนน้อยกว่าปกติ ควรคุยกับแพทย์เฉพาะทางตั้งแต่ต้นว่าจะส่งตรวจกี่ใบ ส่วนค่าใช้จ่ายรวมทั้งรอบ ทั้งค่ายา ค่าเก็บไข่ และค่าย้ายตัวอ่อน จะแตกต่างกันไปตามแพ็กเกจ IVFที่เลือก\

3 ความเข้าใจผิดเรื่อง PGT ที่ควรรู้

1. เข้าใจผิดว่าทุกคนที่ทำ IVF ต้องตรวจ PGT

PGT ไม่ใช่ขั้นตอนบังคับของ IVF แต่เป็นการตรวจเสริมที่แพทย์เฉพาะทางแนะนำเฉพาะกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ คู่ที่อายุยังน้อยและไม่มีประวัติเสี่ยงอาจไม่จำเป็นต้องตรวจเลยก็ได้

2. เข้าใจผิดว่า PGT ตรวจแล้วรับประกันว่าลูกจะแข็งแรงสมบูรณ์แน่นอน

PGT ตรวจเฉพาะความผิดปกติของโครโมโซมและยีนที่รู้อยู่แล้วเท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมทุกความผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นได้ระหว่างตั้งครรภ์ การฝากครรภ์และตรวจคัดกรองตามปกติยังจำเป็นอยู่เสมอ

3. เข้าใจผิดว่าการตัดชิ้นเนื้อตัวอ่อนไปตรวจทำให้ตัวอ่อนเสียหาย

ขั้นตอนนี้ตัดจากเซลล์ชั้นนอกที่จะเจริญเป็นรก ไม่ใช่เซลล์ชั้นในที่จะเจริญเป็นตัวเด็ก และทำโดยนักวิทยาศาสตร์ตัวอ่อนที่ผ่านการฝึกฝนเฉพาะทาง งานวิจัยส่วนใหญ่ยังไม่พบว่าการตัดชิ้นเนื้อแบบนี้ส่งผลเสียต่อพัฒนาการของตัวอ่อนในระยะยาว

ก่อนตรวจ PGT เตรียมตัวอย่างไรบ้าง

• สอบถามแพทย์เฉพาะทางว่าเคสของตัวเองอยู่ในกลุ่มที่แนะนำให้ตรวจ PGT หรือไม่
• หากมีประวัติแท้งซ้ำ เตรียมผลตรวจหรือประวัติการแท้งครั้งก่อนไปให้แพทย์เฉพาะทางดู
• หากมีประวัติครอบครัวเป็นพาหะโรคทางพันธุกรรม แจ้งแพทย์เฉพาะทางตั้งแต่ก่อนเริ่ม IVF เพื่อวางแผนตรวจ PGT-M ได้ทัน
• สอบถามค่าใช้จ่ายต่อตัวอ่อนและจำนวนตัวอ่อนที่คาดว่าจะเก็บได้ล่วงหน้า
• เตรียมใจว่าต้องรอผลตรวจประมาณ 1-2 สัปดาห์ก่อนย้ายตัวอ่อนได้

ถ้ากำลังวางแผนทำ IVF ที่ Gift Fertility และไม่แน่ใจว่าควรตรวจ PGT ด้วยหรือไม่ ให้นำเช็กลิสต์ข้างต้นไปปรึกษาแพทย์เฉพาะทางที่ Gift Fertility โดยตรงเพื่อประเมินเคสของตัวเองจะได้คำตอบที่ตรงจุดที่สุด

คำถามเกี่ยวกับ PGT (FAQ)