หากคุณกำลังมองหาคำตอบจากบทความนี้ เป็นไปได้ว่าคุณอาจมีความกังวลหลังจากได้รับผลตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ (Semen Analysis) ที่ระบุว่าจำนวนอสุจิน้อยกว่าเกณฑ์มาตรฐาน จนเกิดคำถามตามมาว่า คนอสุจิน้อย ควรเลือก ICSI หรือ IVF ดี? และแต่ละวิธีมีความแตกต่างกันอย่างไร?
บทความนี้จะเจาะลึกทุกข้อสงสัยเพื่อให้คุณได้รับข้อมูลที่ครบถ้วนเจาะลึกทุกข้อสงสัยเพื่อให้คุณได้รับข้อมูลที่ครบถ้วน เพราะเราเชื่อว่าคุณสมควรได้รับข้อมูลจริงก่อนตัดสินใจ
อสุจิน้อยคืออะไร และมีกี่ระดับ?
ก่อนจะตอบว่าต้องทำ ICSI หรือ IVF สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเลยคืออสุจิน้อยของคุณอยู่ในระดับไหน เพราะคำว่าน้อยไม่ได้มีความหมายเดียว
องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดว่าค่าอสุจิปกติต้องไม่ต่ำกว่า 16 ล้านตัว/มล. (หรือ 39 ล้านตัวต่อการหลั่ง 1 ครั้ง) ถ้าต่ำกว่านี้เรียกว่า Oligospermia หรืออสุจิน้อย ซึ่งแบ่งระดับความรุนแรงได้ชัดเจน ดังนี้
| ระดับ | จำนวนอสุจิ (ล้านตัว/มล.) | ความหมาย |
| Mild (น้อยเล็กน้อย) | 10–15 ล้าน | ยังมีโอกาสปฏิสนธิตามธรรมชาติ หรือ IVF อาจเพียงพอ |
| Moderate (น้อยปานกลาง) | 5–10 ล้าน | แพทย์จะพิจารณาปัจจัยอื่นร่วม ก่อนแนะนำ ICSI |
| Severe (น้อยมาก) | น้อยกว่า 5 ล้าน | แนะนำ ICSI เกือบทุกกรณี |
| Azoospermia (ไม่มีเลย) | 0 | ต้องเก็บจากอัณฑะ (TESE/PESA) ก่อนทำ ICSI |
ยิ่งอสุจิน้อยมากเท่าไหร่ โอกาสที่แพทย์จะแนะนำ ICSI ก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น แต่ตัวเลขเพียงอย่างเดียวไม่ใช่คำตอบสุดท้ายเสมอไป
IVF คืออะไร? ICSI คืออะไร? ต่างกันตรงไหน?
คำถามนี้ถามกันบ่อยมาก เพราะหลายคนได้ยินสองคำนี้บ่อยจนชิน แต่ไม่แน่ใจว่าต่างกันอย่างไรจริงๆ
IVF (In Vitro Fertilization) คือการนำไข่และอสุจิมาผสมในห้องแล็บ โดยปล่อยให้อสุจิว่ายเข้าหาไข่เอง เหมือนกระบวนการธรรมชาติ แต่เกิดขึ้นในจานเพาะเลี้ยง วิธีนี้ได้ผลดีเมื่ออสุจิมีจำนวนและคุณภาพเพียงพอที่จะว่ายเข้าหาไข่ได้เอง
ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) คือการที่นักวิทยาศาสตร์เลือกอสุจิที่ดีที่สุดทีละตัว แล้วใช้เข็มขนาดเล็กมากฉีดเข้าไปในไข่โดยตรง ไม่ต้องรอให้อสุจิว่ายเอง วิธีนี้ถูกพัฒนาขึ้นมาโดยเฉพาะเพื่อแก้ปัญหาอสุจิที่มีน้อย หรือคุณภาพไม่ดีพอ
กล่าวโดยสรุป IVF คือการปล่อยให้ปฏิสนธิตามธรรมชาติในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ ส่วน ICSI คือการคัดเลือกอสุจิที่มีความสมบูรณ์ที่สุดเพียงตัวเดียวเพื่อช่วยในการปฏิสนธิโดยตรง
แล้วอสุจิน้อยแค่ไหน ถึงต้องทำ ICSI?
นี่คือหัวใจของบทความ และเป็นคำถามที่แพทย์ Gift Fertility ถูกถามบ่อยที่สุด แต่ความเป็นจริงไม่มีตัวเลขตายตัวเพียงตัวเดียว แต่มีหลักการที่แพทย์ใช้พิจารณาอยู่ ดังนี้
ถ้าอสุจิน้อยกว่า 5 ล้านตัว/มล. แนะนำ ICSI เกือบทุกกรณี
เมื่ออสุจิน้อยถึงระดับนี้ โอกาสที่อสุจิจะว่ายเข้าหาไข่เองสำเร็จในจาน IVF นั้นต่ำมาก ICSI จึงเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมกว่าอย่างชัดเจน เพราะลดความเสี่ยงที่จะไม่ได้ตัวอ่อนเลย
ถ้าอสุจิอยู่ระหว่าง 5–15 ล้านตัว/มล. แพทย์จะพิจารณาปัจจัยอื่นร่วม
ในช่วงนี้ คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนอสุจิอย่างเดียว แพทย์จะดูปัจจัยเพิ่มเติม ได้แก่
- อายุของฝ่ายหญิง ยิ่งอายุมาก ยิ่งไม่ควรเสี่ยงกับวิธีที่โอกาสสำเร็จต่ำกว่า
- รูปร่างและการเคลื่อนที่ของอสุจิ (Morphology & Motility) ถ้าอสุจิน้อยอยู่แล้วแถมรูปร่างผิดปกติสูง โอกาสปฏิสนธิใน IVF ยิ่งต่ำลงอีก
- ประวัติการรักษา เคยทำ IVF แล้วล้มเหลวมาก่อนไหม?
- จำนวนไข่ที่เก็บได้ ถ้าไข่มีน้อย การเสี่ยงกับ IVF ที่อาจไม่ได้ตัวอ่อนเลยอาจไม่คุ้ม
ถ้าอสุจิมากกว่า 15 ล้านตัว/มล. IVF อาจเพียงพอ
ในกรณีที่อสุจิน้อยเล็กน้อยและคุณภาพยังดีพอ IVF อาจให้ผลลัพธ์ที่ดีได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้ ICSI แต่ทั้งนี้แพทย์จะยังดูภาพรวมทั้งหมดก่อนตัดสินใจ
ตารางสรุป ดูค่าอสุจิของคุณ แล้วหาคำตอบ
| สถานการณ์ | ค่าอสุจิ | Morphology/Motility | คำแนะนำเบื้องต้น |
| อสุจิน้อยมาก | < 5 ล้าน/มล. | ใดก็ตาม | ICSI |
| อสุจิน้อยปานกลาง + คุณภาพต่ำ | 5–15 ล้าน/มล. | < 4% Normal Form | ICSI |
| อสุจิน้อยปานกลาง + คุณภาพดี | 5–15 ล้าน/มล. | ≥ 4% Normal Form | ICSI หรือ IVF ขึ้นอยู่กับอายุภรรยา |
| อสุจิน้อยเล็กน้อย + คุณภาพดี | 10–15 ล้าน/มล. | ดี | IVF อาจเพียงพอ |
| ไม่มีอสุจิในน้ำอสุจิเลย (Azoospermia) | 0 | — | TESE/PESA + ICSI |
ตารางนี้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น การวินิจฉัยจริงต้องผ่านการตรวจและพูดคุยกับแพทย์โดยตรงเสมอ
ICSI ดีกว่า IVF เสมอไปไหม สำหรับคนที่อสุจิน้อย?
คำถามนี้ตอบตรง ๆ ได้เลยว่า ไม่เสมอไป ICSI ไม่ใช่ดีกว่ากว่า IVF โดยอัตโนมัติ แต่เป็นเครื่องมือที่เหมาะกับสถานการณ์เฉพาะ
ในกรณีที่อสุจิมีจำนวนและคุณภาพเพียงพอ IVF ก็ให้ผลลัพธ์ที่ดีพอๆ กัน และบางกรณีการปล่อยให้อสุจิเลือกไข่เองตามธรรมชาติอาจให้ตัวอ่อนที่มีคุณภาพดีกว่าด้วยซ้ำ
แต่เมื่ออสุจิน้อยหรือคุณภาพต่ำ ICSI คือตัวช่วยที่ทำให้กระบวนการทั้งหมดไม่ต้องพึ่งพาโชคของอสุจิอีกต่อไป
แล้วถ้าอยากรอเพิ่มอสุจิก่อน ค่อยทำ ICSI ได้ไหม?
ได้ แต่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะปัจจัยเหล่านี้
รอได้ถ้า
- อายุฝ่ายหญิงยังน้อย (ต่ำกว่า 35 ปี) และไข่ยังมีคุณภาพดี
- อสุจิน้อยแบบ Mild และมีสาเหตุที่แก้ได้ เช่น ภาวะเส้นเลือดขอดในอัณฑะ (Varicocele) หรือการขาดฮอร์โมน
- แพทย์ประเมินแล้วว่าการรอ 3–6 เดือนไม่ส่งผลเสียต่อโอกาสสำเร็จ
ไม่ควรรอถ้า
- ฝ่ายหญิงอายุ 37 ปีขึ้นไป เพราะคุณภาพไข่ลดลงชัดเจนตามอายุ
- อสุจิน้อยในระดับ Severe มาอย่างต่อเนื่อง และไม่มีสาเหตุที่แก้ได้ชัดเจน
- ไม่แนะนำให้ชะลอการรักษา หาก: ประสบปัญหาภาวะมีบุตรยากมานานกว่า 2 ปี
กรณีพิเศษ อสุจิน้อยมากจนต้องเก็บจากอัณฑะ
สำหรับคู่ที่ฝ่ายชายมีอสุจิน้อยมากจนไม่พบในน้ำอสุจิเลย (Azoospermia) ยังมีทางออก
PESA (Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration) คือการใช้เข็มขนาดเล็กดูดอสุจิจากท่อนำอสุจิ เหมาะกับกรณีที่มีการอุดตัน
TESE (Testicular Sperm Extraction) คือการตัดชิ้นเนื้อเล็กๆ จากอัณฑะเพื่อค้นหาอสุจิ เหมาะกับกรณีที่ไม่มีการอุดตัน แต่ร่างกายผลิตอสุจิได้น้อยมาก
เมื่อได้อสุจิมาแล้ว ทั้งสองวิธีจะนำมาใช้ร่วมกับ ICSI เสมอ เพราะจำนวนอสุจิที่ได้มักมีน้อยมาก
โอกาสสำเร็จของ ICSI เมื่ออสุจิน้อย เป็นอย่างไร?
ข้อมูลจากคลินิก Gift Fertility พบว่าอัตราความสำเร็จของ ICSI ในกรณีอสุจิน้อยขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยที่ต้องประเมินพร้อมกัน ได้แก่ อายุของฝ่ายหญิง คุณภาพไข่ที่เก็บได้ จำนวนตัวอ่อนที่พัฒนาได้ และประวัติการตั้งครรภ์ก่อนหน้า
โดยในภาพรวม ICSI สำหรับกรณี Male Factor (รวมถึงอสุจิน้อย) มีอัตราการปฏิสนธิสำเร็จเฉลี่ยอยู่ที่ 70–80% ต่อไข่ที่เก็บได้ แต่อัตราการตั้งครรภ์สำเร็จต่อรอบจะแตกต่างกันตามปัจจัยเฉพาะบุคคล
ซึ่งแพทย์ Gift จะสามารถประเมินโอกาสของคุณได้ชัดเจนกว่านี้หลังจากตรวจและดูข้อมูลครบถ้วนแล้ว
อสุจิน้อย ควรเลือก ICSI หรือ IVF?
| ถ้าคุณเป็นแบบนี้ | ควรทำ |
| อสุจิน้อยกว่า 5 ล้าน/มล. | ICSI |
| อสุจิ 5–15 ล้าน/มล. + คุณภาพต่ำ | ICSI |
| อสุจิ 5–15 ล้าน/มล. + คุณภาพดี + ภรรยาอายุน้อย | IVF หรือ ICSI (แพทย์จะช่วยตัดสิน) |
| อสุจิมากกว่า 15 ล้าน/มล. + คุณภาพดี | IVF อาจเพียงพอ |
| ไม่มีอสุจิในน้ำอสุจิ | TESE/PESA + ICSI |
คำตอบสุดท้ายไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับภาพรวมของทั้งสองฝ่าย การพูดคุยกับแพทย์โดยตรงคือขั้นตอนที่สำคัญที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ได้ในบางกรณี แต่ถ้าอสุจิน้อยในระดับ Severe แพทย์มักแนะนำ ICSI ตั้งแต่ต้นเลย เพราะการทำ IVF แล้วพบว่าอสุจิปฏิสนธิไม่สำเร็จอาจทำให้เสียไข่ที่เก็บมาทั้งรอบ
อสุจิน้อยไม่ใช่สาเหตุหลักที่ทำให้ ICSI ล้มเหลว เพราะ ICSI ต้องการอสุจิแค่ 1 ตัวต่อ 1 ไข่ ปัจจัยที่มีผลมากกว่าคือคุณภาพไข่ คุณภาพตัวอ่อน และความพร้อมของมดลูก
ได้ แม้แต่กรณีที่ไม่พบอสุจิในน้ำอสุจิเลย ก็ยังมีโอกาสมีบุตรได้ด้วยการเก็บอสุจิจากอัณฑะ (TESE) แล้วทำ ICSI
แพทย์จะดูผล Semen Analysis ล่าสุด อายุและผลตรวจไข่สำรองของฝ่ายหญิง (AMH, AFC) ประวัติการรักษาที่ผ่านมา และเป้าหมายของคู่สมรส แล้วอธิบายตัวเลือกทั้งหมดให้เข้าใจก่อนตัดสินใจร่วมกัน
ฝ่ายชายจะต้องงดมีเพศสัมพันธ์ 2–5 วันก่อนวันเก็บอสุจิ หลีกเลี่ยงความร้อน แอลกอฮอล์ และสารที่กระทบคุณภาพอสุจิ แล้วมาเก็บตัวอย่างในวันที่แพทย์กำหนด
พร้อมรู้คำตอบที่ชัดเจนกว่านี้ไหม?
ตัวเลขในผล Semen Analysis บอกได้แค่ส่วนหนึ่ง สิ่งที่จะบอกได้ว่าอสุจิน้อย ควรเลือก ICSI หรือ IVF เหมาะกับคุณมากกว่าคือการตรวจและพูดคุยกับแพทย์ที่เชี่ยวชาญโดยตรง
ทีมแพทย์จาก Gift Fertility พร้อมให้คำปรึกษาและร่วมวางแผนแนวทางการรักษาไปกับคุณทั้งคู่ เพราะเราเชื่อว่าความสำเร็จในการสร้างครอบครัวเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจร่วมกัน